Η απάντηση στη διαχείριση αποβλήτων είναι εύκολη και απλή
Κείμενο: Μ. Σταθακόπουλος
Φωτό: Παναγιώτης Τριτάρης
Τον Λεωνίδα Καμπάνη συναντήσαμε στο Πικέρμι, στο γραφείο του. Μαζί του επισκεφθήκαμε το ιπποφορβείο του και μιλήσαμε για τη λύση της κομποστοποίησης που χρησιμοποιεί εδώ και καιρό για τα απόβλητα της μονάδας του. Αρκετοί τοπικοί άρχοντες τον πλησίασαν με σκοπό να εκμεταλλευτούν τις γνώσεις του. Ένας έκανε την αρχή και ελπίζουμε πολύ σύντομα να ακολουθήσουν κι άλλοι.
–Είσαστε ο άνθρωπος που βοήθησε ένα δήμο, ίσως για πρώτη φορά εδώ στην Ελλάδα, να ξεκινήσει την κομποστοποίηση οργανωμένα. Έτσι δεν είναι;
– Όχι, συνεργάστηκα με το δήμαρχο Ελευσίνας, τον κ. Αμπατζόγλου, ο οποίος δεν χρειάστηκε να του μάθω τίποτα. Αυτή είναι η διαφορά, αυτός ήξερε τι ήθελε. Εκείνο που μου ζήτησε ήταν πώς θα πετύχαινε αυτό που είχε βάλει στόχο. Εγώ του έκανα μια πρόταση διαχείρισης των οργανικών αποβλήτων για το πρόβλημα του δήμου, και τη δέχτηκε.
– Ήταν, όμως, αυτή η σύμπραξη κάτι το μοναδικό για την ανακύκλωση οργανικών εδώ στην Ελλάδα…
– Είναι μια μονάδα που αν την χρειαστεί ο δήμος σε περίπτωση που δεν λειτουργεί για κάποιο λόγο ο ΧΥΤΑ, μπορεί να τη χρησιμοποιήσει για να αδρανοποιήσει τα ζυμώσιμα του δήμου του αλλά και των όμορων δήμων. Δεν παράγει η μονάδα αυτή τη στιγμή, αλλά είναι έτοιμη και σαν πείραμα εφαρμογής να αποδείξει ότι μπορεί να λειτουργήσει και σε ευρεία κλίμακα. Το ότι δεν έχει υλοποιηθεί ακόμα η μονάδα οφείλεται στο ότι δεν έχει προλάβει ακόμη να τεθεί σε εφαρμογή και λόγω «Καλλικράτη». Ήδη στο δήμο ανήκουν διοικητικά μεγαλύτερες περιοχές, με πιο πολύπλοκα προβλήματα, και δεν έχει ξεκινήσει ο νέος τρόπος διαχείρισης των αποβλήτων. Ασφαλώς θα λείπει, φαντάζομαι, και η ανάλογη χρηματοδότηση.
– Μιλήστε μας σχετικά με τη δική σας μονάδα στο Πικέρμι.
– Πρόκειται για μια μονάδα σε ιπποφορβείο, το οποίο από τη λειτουργία του παράγει μια ικανή ποσότητα οργανικών αποβλήτων. Με αυτό τον τρόπο δεν επιβαρύνουμε το δήμο με το να τα απομακρύνει και να τα διαχειρίζεται. Έτσι πήραμε την απόφαση να διαχειριζόμαστε εμείς τα δύο ειδών απόβλητα που παράγει το ιπποφορβείο: τις στρωμνές των αλόγων με τις κοπριές, καθώς και τα εποχιακά κλαδέματα από τους μεγάλους κήπους, τις ελιές και τα καλλωπιστικά δέντρα. Αυτές τις τεράστιες ποσότητες από αυτά τα δύο είδη αποβλήτων τις διαχειριζόμαστε με δύο τρόπους: με τη λειτουργία μιας μονάδας κομποστοποίησης (που παράγει ένα τελικό προϊόν το οποίο χρησιμοποιούμε οι ίδιοι για τις καλλιέργειες που έχουμε) και με τη μείωση του όγκου των πράσινων απορριμμάτων, τα οποία δεν κομποστοποιούνται δυστυχώς και τα οποία τα χρησιμοποιούμε σαν εδαφοκάλυψη.
– Διαθέτετε από ό,τι είδα κι έναν εξοπλισμό που τον αποκτήσατε πριν αρκετό καιρό…
– Στην αρχή τις στρωμνές των αλόγων τις έπαιρναν οι παραγωγοί μανιταριών του Μαραθώνα. Όταν σταμάτησε αυτός ο εφοδιασμός, έπρεπε να σκεφτούμε άλλου είδους διάθεση. Επειδή ήθελα να είμαστε σωστοί απέναντι στο περιβάλλον και τους συμπολίτες μας, άρχισα να εξετάζω μια ορθολογική διαχείριση αυτών των αποβλήτων μέσω της κομποστοποίησης. Ξεκινήσαμε πειραματικά, με μικρές ποσότητες, και κατανοήσαμε ότι αυτό δεν γίνεται χωρίς τον κατάλληλο εξοπλισμό. Δοκιμάσαμε διάφορες τεχνολογίες και καταλήξαμε στον πιο απλοϊκό εξοπλισμό: έναν αναστροφέα που οξυγονώνει το μείγμα και το ομογενοποιεί. Είναι μια διαδικασία που ανάλογα με την εποχή διαρκεί 3-4 μήνες. Το καλοκαίρι, από αρχή Ιουνίου μέχρι τέλη Οκτώβρη, απλώς στοιβάζουμε τα απόβλητα, αρχίζει η διαδικασία της κομποστοποίησης και το κάνουμε πια οργανωμένα μετά τα πρωτοβρόχια.
– Και πώς φτάσετε στη λύση της κομποστοποίησης; Δύσκολα θα το σκεφτόταν κάποιος, εδώ στη χώρα μας…
– Από ανάγκη, καθαρά. «Μου άνοιξε τα μάτια» ένας καθηγητής του γεωπονικού πανεπιστημίου, ο κ. Πασχάλης Χαριζάνης, ο οποίος είχε κάνει το διδακτορικό του στην Αμερική, εκεί όπου χρησιμοποιούν την κομποστοποίηση πολλά χρόνια και σε πολλά επίπεδα, και με έπεισε ότι μπορώ να το κάνω. Μαζί του κάναμε τις πρώτες προσπάθειες, και είχαμε άμεση επιτυχία.
– Μετά από τόση ειδίκευση στην κομποστοποίηση που έχετε αποκτήσει, θα ήθελα να μου πείτε πώς μπορεί να εφαρμοστεί αυτή σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης.
– Είναι στρατηγικής σημασίας να καταλάβουν και το κοινό και οι τοπικοί άρχοντες τα πλεονεκτήματα που προσφέρει η κομποστοποίηση. Αυτό που ακόμη δεν έχουν κατανοήσει είναι ότι όλα αυτά πρέπει να γίνουν οργανωμένα. Πρέπει να υπάρχουν στατιστικές που να δείχνουν τις ποσότητες απορριμμάτων που έχουν να διαχειριστούν. Αυτό είναι σχετικά εύκολο να γίνει μόνο εάν μιλήσεις με τους ανθρώπους που μεταφέρουν με τα φορτηγά τους τα απορρίμματα, εάν κατανοήσεις και την ποσότητα και την εποχικότητα. Έπειτα, σε συνεργασία με τις οικονομικές υπηρεσίες του δήμου θα πρέπει να αναλυθεί το θέμα του κόστους της διαχείρισης των αποβλήτων. Ε, αυτές οι στατιστικές δεν υπάρχουν. Ωστόσο, οι τοπικοί άρχοντες θα πρέπει να βρουν ανάλογες μεθόδους διαχείρισης, αφού σκεφτούν ότι κοστίζει αρκετά η μεταφορά των απορριμμάτων και ότι στους ΧΥΤΑ καταλήγουν απορρίμματα τα οποία καταλαμβάνουν χώρο και μικραίνουν ραγδαία το χρόνο ζωής των χώρων αυτών, διογκώνοντας και το περιβαλλοντικό και το διαχειριστικό πρόβλημα των αποβλήτων, κάτι που οδηγεί σε υποβάθμιση και των εσόδων των δήμων αλλά και της ποιότητας ζωής.
– ʼρα τι προτείνετε;
– Το πρώτο πράγμα είναι να ξέρουν ακριβώς τι ποσότητες έχουν να διαχειριστούν και τι τους κοστίζει η διαχείριση. Ο πιο απλός τρόπος είναι να ξεχωρίσουν από τον όγκο των σκουπιδιών τα κλαδέματα και τα πράσινα απορρίμματα (από πάρκα, άλση κτλ.). Ο δήμος Κηφισιάς έχει κάνει ένα καλό πρόγραμμα πάνω σε αυτόν τον τομέα. Πρέπει κανείς να πείσει τους κατοίκους ότι δεν είναι σωστό να πετούν στο δρόμο ή στους κοινούς κάδους όλα τα απορρίμματα των κήπων, αλλά θα πρέπει να τα κρατούν καθαρά, χωρίς να τα αναμειγνύουν με άλλου είδους απορρίμματα, και η αποκομιδή να γίνεται σε συγκεκριμένες ημέρες και ώρες. Τον πρώτο μήνα θα συμμορφωθεί το 20% των πολιτών, τον δεύτερο μήνα το 40% και μετά από τρεις μήνες θα έχει σημαντικά αποτελέσματα από τη συμμόρφωση των ίδιων των κατοίκων. Γιατί έχει αποδειχτεί, και στην Ευρώπη και στην Αμερική, αλλά και στον δήμο της Κηφισιάς, ότι οι κάτοικοι είναι καλοπροαίρετοι απέναντι σε ανάλογες πρωτοβουλίες, αν αποδειχτεί συνεπής η τοπική αυτοδιοίκηση κι αν προβεί στις απαιτούμενες καμπάνιες ενημέρωσης. Αυτό που ισχυρίζονται αρκετοί δήμοι ότι έχουν προβλήματα με κατοίκους που δεν συμμορφώνονται κτλ., δεν ισχύει.
– Κι αν πάμε στους δήμους, πόσο εύκολο είναι να λειτουργήσουν μια μονάδα κομποστοποίησης;
SeparatorBetweenMainTexts– Σίγουρα πρέπει να διαθέτουν τον κατάλληλο χώρο. Η διαχείριση αυτή δεν είναι επικίνδυνη και δεν έχει ιδιαίτερες οχλήσεις. Αλλά επειδή αναγκαστικά θα χρησιμοποιήσουν μηχανήματα, θα υπάρχει θόρυβος, και άρα δεν μπορεί να είναι δίπλα σε σπίτια. Ορισμένοι δήμοι έχουν χώρο, κάποιοι όμως, δεν έχουν. Εδώ θα πρέπει οι δήμοι να συνεργαστούν μεταξύ τους. Είναι κάτι που δεν συνηθίζεται στην Ελλάδα αλλά πρέπει να μάθουν να το κάνουν. Ακόμη, επειδή, χρειάζεται μια επένδυση που το μέγεθος της ποικίλλει, θα ήταν καλό να υπάρχει αυτή η συνεργασία, έτσι ώστε να μοιράζονται τα όποια έξοδα λειτουργίας. Κι επειδή γνωρίζω πως θα δυσκολευτούν να χωροθετήσουν, θα έπρεπε να πάρουν ειδική άδεια γι’ αυτή τη διαχείριση.
Στην Αττική, για παράδειγμα, υπάρχει πρόβλημα γιατί δεν εφαρμόζεται το ευρωπαϊκό πλαίσιο. Τις άδειες τις δίνει η Υπηρεσία της Περιφέρειας Αττικής. Τα στελέχη της Υπηρεσίας αυτής γνωρίζουν πολύ καλά τη δουλειά τους, ξέρουν ακριβώς να κρίνουν μια αίτηση αδειοδότησης, αλλά ακόμη δεν έχει εφαρμοστεί από την πολιτεία το πλαίσιο. Κι εδώ όμως μπορεί να βρεθεί λύση και να αξιοποιηθούν οι σταθμοί μεταφόρτωσης, που είναι ήδη χωροθετημένοι για διαχείριση αποβλήτων. Όπως για παράδειγμα στο δήμο Νέας Μάκρης, όπου ο χώρος ενδείκνυται για ανάλογη διαχείριση. Καλή προσπάθεια είχε κάνει και η προηγούμενη δημοτική αρχή του δήμου Πετρούπολης, με επιτυχημένο πρόγραμμα οικιακής κομποστοποίησης. Δεν γνωρίζω, όμως, τι γίνεται αυτή τη στιγμή.
– Πάντως, είσαστε υπέρ της λειτουργίας μικρότερων μονάδων και όχι μεγαλύτερων.
– Είμαι υπέρ του να μειωθούν οι αποστάσεις μεταφοράς των απορριμμάτων. Οι μικρότερες μονάδες με μικρότερες επενδύσεις υλοποιούνται πιο εύκολα, και εάν υπάρξει κάποια δυσλειτουργία είναι πιο εύκολο να λυθούν τα προβλήματα. Επίσης είναι απλό να αρχίσουμε να εκμεταλλευόμαστε τα απορριμμάτων των λαϊκών αγορών με τις ήδη υπάρχουσες ομάδες καθαριότητας, οι οποίες θα πρέπει να επιμορφώνονται έτσι ώστε να μην αναμειγνύουν τα υπολείμματα των ζαρζαβατικών με τα κάθε είδους πλαστικά απορρίμματα μετά το τέλος των λαϊκών αγορών. Επίσης απλό είναι να αφαιρούμε ποσότητες από τα σύμμεικτα που πηγαίνουν στην χωματερή και να ξεχωρίζουμε τα απορρίμματα των σούπερ μάρκετ. Το πανεπιστήμιο Κορνέλ της Αμερικής διαθέτει πρωτόκολλο για το πώς ένας μάνατζερ σούπερ μάρκετ μπορεί να πείσει τους υπαλλήλους να χωρίζουν τα οργανικά. Είναι κάτι περισσότερο από εύκολο ως διαδικασία. Ανάλογα πρωτόκολλα υπάρχουν για εστιατόρια, ταβέρνες και άλλα κέντρα εστίασης.
– Μπορούμε να τα αντιγράψουμε δηλαδή;
– Είτε να τα αντιγράψουμε και να τα προσαρμόσουμε στις δικές μας απαιτήσεις, είτε να πάμε π.χ. στην πόλη του Ρίμινι, όπου εφαρμόζονται ανάλογα προγράμματα, και να ρωτήσουμε τον αντιδήμαρχο της πόλης για τις λεπτομέρειες της διαδικασίας. Είμαι βέβαιος πως εάν εδώ στην Ελλάδα ξεκινήσουμε οργανωμένα μια τέτοια διαδικασία, με την ανάλογη ενημέρωση κι ευαισθητοποίηση, οι Έλληνες πολίτες θα συμμορφωθούν πιο εύκολα από τους Εγγλέζους ή τους Γερμανούς.
– Και με την πολιτεία τι γίνεται;
– Πρέπει να μάθει να ιεραρχεί τα θέματα που έχουν σχέση με το περιβάλλον και ειδικότερα με τη διαχείριση των απορριμμάτων. Πρέπει πρώτα να πείσει όλους να λειτουργούν συντεταγμένα σε όλα τα περιβαλλοντικά θέματα και μάλιστα σ’ αυτά της κομποστοποίησης. Ούτως ή άλλως, η τοπική αυτοδιοίκηση έχει αποδειχτεί ότι ενδιαφέρεται άμεσα για λύσεις μείωσης των απορριμμάτων της και έχει αρχίσει να αποκτά ειδικό εξοπλισμό. Όμως χρειάζεται προσοχή κι ενημέρωση, έτσι ώστε να αποκτά ακριβώς τον εξοπλισμό που χρειάζεται γι’ αυτό που σχεδιάζει να κάνει. Πάντως η πολιτεία μοιάζει να ασχολείται με έναν δύσκολο τρόπο αντιμετώπισης, ενώ οι λύσεις υπάρχουν και δεν κοστίζουν ακριβά. Χρειάζεται μόνο οργάνωση. Μπορεί να δημιουργήσει τέσσερα-πέντε προγράμματα τα οποία θα έχουν άμεσα αποτελέσματα και κατόπιν να τα διαφημίσει, έτσι ώστε ο πολίτης να μην θεωρεί ότι η πολιτεία τον κοροϊδεύει και να αλλάξει την νοοτροπία του.
Το πείραμα του Grand Sale
Την περίοδο των Ολυμπιακών Αγώνων το εστιατόριο Grand Sale στην Πολιτεία, σε συνεργασία με εταιρεία που προμήθευε τον ανάλογο εξοπλισμό, είχε εφαρμόσει πρόγραμμα διαλογής των ζυμώσιμων. Οι ποσότητές τους από τις δεξιώσεις πολύ μεγάλες. Το αποτέλεσμα ήταν να μην καταλήγει σχεδόν τίποτα στους κάδους, εκτός από τα πλαστικά ή άλλους είδους απορρίμματα, ακατάλληλα για κομποστοποίηση. Οι υπάλληλοι της κουζίνας του εστιατορίου και δύο σερβιτόροι βοήθησαν έτσι ώστε να κομποστοποιηθούν όλα. Μάλιστα το προσωπικό βρήκε την όλη διαδικασία εύκολη και διασκεδαστική. Το κομπόστ χρησιμοποιήθηκε στον κήπο του εστιατορίου, στις γλάστρες και στα καλλωπιστικά φυτά του προαύλιου χώρου.
Ο ιππόδρομος Μαρκόπουλου
Στον ιππόδρομο του Μαρκόπουλου παράγονται 10.000 κυβικά οργανικά απόβλητα το χρόνο, μόνο και μόνο από τους στάβλους και τα άλογα. Εάν προστεθούν τα εστιατόρια και τα κυλικεία, καθώς και οι λάσπες του βιολογικού καθαρισμού που διαθέτει, οι ποσότητες των οργανικών που μπορούν να συλλεχτούν είναι τεράστιες. Η άδεια λειτουργίας του Ιπποδρόμου είναι σύμφωνη με τις ευρωπαϊκές ντιρεκτίβες και άρα δεν μπορεί να διώχνει πέραν του 5% των αποβλήτων που παράγει έξω από το χώρο του. Έχει και τον κατάλληλο χώρο και μπορεί εύκολα να αναθέσει την κομποστοποίηση σε ιδιώτη, ενώ δεν απαιτείται ακριβός εξοπλισμός.
