Το Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας «Αρχιπέλαγος» διεξάγει έρευνα για τις επιπτώσεις της πλαστικής ρύπανσης, με στόχο να εκτιμήσει την πραγματική διάσταση του προβλήματος και την εισχώρηση τους στην τροφική αλυσίδα.
Η έρευνα επισημαίνει πως τα αποτελέσματα είναι άκρως ανησυχητικά: έπειτα από την ανάλυση πολλών χιλιάδων δειγμάτων και 12 επιστημονικών δημοσιεύσεων, τα θραύσματα και οι ίνες των πλαστικών απορριμμάτων που βρίσκονται εκτεθειμένα στο περιβάλλον, έχουν ήδη εισχωρήσει σε όλα τα επίπεδα των οικοσυστημάτων και της τροφικής αλυσίδας των θαλασσών μας.
Η δημοφιλής θεωρία των εκατοντάδων ετών για τη διάσπαση του πλαστικού αποδεικνύεται ένας μύθος εφησυχασμού και αδράνειας. Το πλαστικό από τη στιγμή που θα βρεθεί εκτιθέμενο στο περιβάλλον και την ηλιακή ακτινοβολία διασπάται σε μη- ανακτήσιμα θραύσματα, ακόμα και σε διάστημα εβδομάδων ή μηνών, ανάλογα με τον τύπο του πλαστικού, σύμφωνα με την έρευνα του Ινστιτούτου Αρχιπέλαγος.
Έτσι, τα μικροπλαστικά και τα νανοπλαστικά γρήγορα περνούν στην τροφική αλυσίδα και καταλήγουν και στον άνθρωπο με επιπτώσεις για τη δημόσια υγεία που ακόμα δεν κατανοούμε πλήρως, ενώ τα απορρίμματά μας ή τα θραύσματά τους καταλήγουν και στις πιο απομακρυσμένες ακτές και βαθιές θαλάσσιες τάφρους.
Ενδεικτικά αποτελέσματα της έρευνας
Η έρευνα του Ινστιτούτου Αρχιπέλαγος τα τελευταία 3 έτη επικεντρώθηκε στην εκτίμηση της περιεκτικότητας σε μικροπλαστικά σε 14 διαφορετικά είδη ψαριών και ασπόνδυλων οργανισμών, στο θαλασσινό νερό, αλλά και σε δείγματα που συλλέχθηκαν από 46 δελφίνια, χελώνες και θαλασσοπούλια που εντοπίστηκαν νεκρά σε ακτές του Αιγαίου. Η μέτρηση της περιεκτικότητας μικροπλαστικών αφορούσε αποκλειστικά το πεπτικό σύστημα των ζώων. «Ενδεικτικό της τραγικής κατάστασης που έχουμε όλοι προκαλέσει, είναι ότι δεν υπήρξε ούτε ένα άτομο του δείγματος στο οποίο δεν βρέθηκε έστω και μικρή ποσότητα μικροπλαστικών» αναφέρει, για το Ινστιτούτο Θαλάσσια Προστασίας Αρχιπέλαγος, ο κ. Θοδωρής Τσιμπίδης.
Ενδεικτικά:
– Στο πεπτικό σύστημα 18 θαλάσσιων χελωνών εντοπίστηκαν 3554 ίνες και θραύσματα πλαστικού.
– Μικροπλαστικά εντοπίστηκαν
στο σύνολο των εμπορικών ειδών, ενώ ενδεικτικό είναι ότι σε ένα μόνο δείγμα καταγράφηκαν 642 μικροπλαστικές ίνες και θραύσματα πλαστικού.
Μπορεί ο εντοπισμός των μικροπλαστικών να αφορά αποκλειστικά το περιεχόμενο του πεπτικού συστήματος, συνεπώς αυτό δεν σημαίνει ότι τα ψάρια είναι ακατάλληλα προς βρώση, δεδομένου ότι το πεπτικό σύστημα αφαιρείται πριν το μαγείρεμα και έτσι τα ψάρια παραμένουν μία ποιοτική και απαραίτητη τροφή.
Αυτό όμως δεν ισχύει για θαλάσσια ασπόνδυλα όπως π.χ. ο αχινός που καταναλώνεται το σύνολο του πεπτικού συστήματος μαζί με τις ίνες μικροπλαστικών.
Πλαστικά & μικροπλαστικά στις ακτές και στο ανοιχτό πέλαγος
Σε 2 νησιά του Αιγαίου, όπου το Ινστιτούτο Αρχιπέλαγος διατηρεί σε μικρές δυσπρόσιτες παραλίες 7 σταθμούς μέτρησης του ρυθμού συγκέντρωσης της πλαστικής ρύπανσης, καταγράφονται και συλλέγονται τα απορρίμματα τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα, καθ΄ όλη τη διάρκεια του έτους. Έπειτα από 937 καταγραφές σε διάστημα 4 ετών δεν υπήρξε ούτε μία μέρα που δεν καταγράφηκαν νέα πλαστικά απορρίμματα στις ακτές.
Σύμφωνα με το συμπέρασμα του Αρχιπελάγους, είναι παραπλανητικό πως οι πολίτες δεν ευθύνονται αποκλειστικά για τη ρύπανση στις παραλίες, καθώς περισσότερο από το 95% των απορριμμάτων που συσσωρεύονται στις ακτές προέρχεται από τον συνεχή και ευρύ διασκορπισμό των απορριμμάτων από τη στεριά και τον μετέπειτα διασκορπισμό τους μέσω των θαλάσσιων ρευμάτων.
Ακόμα και σε ακατοίκητα νησιά
Ενδεικτική της έκτασης του προβλήματος είναι και η συγκέντρωση μικροπλαστικών ινών στο θαλάσσιο ίζημα των ακτών, καθώς σε λίγο παλαιότερη έρευνα του Ινστιτούτου Αρχιπέλαγος, αναλύοντας περισσότερα από 1000 δείγματα ιζήματος από 167 παραλίες των ελληνικών ακτών δεν υπήρξε ούτε ένα δείγμα που να μην περιέχει μικροπλαστικές ίνες. Αξιοσημείωτο είναι ότι η ρύπανση δεν αποτελεί αποκλειστικό προνόμιο των αστικών κέντρων, αφού σε παραλίες απομακρυσμένων και ακατοίκητων νησιωτικών περιοχών παρατηρήθηκαν επίπεδα ρύπανσης ανάλογα με αυτά των ακτών της Αττικής.
«Αντίστοιχα ανησυχητική είναι και η συνεχής καταγραφή πλαστικών απορριμμάτων που επιπλέουν στο ανοιχτό πέλαγος και γρήγορα διασπώνται σε μη ανακτήσιμα θραύσματα. Τόσο κατά τη διάρκεια της έρευνας στο Αιγαίο, όσο και κατά την αποστολή του ιστιοφόρου ερευνητικού σκάφους Ναυτίλος, που κάλυψε περισσότερα από 3000 μίλια ανάμεσα στην Κρήτη, τη θάλασσα βόρεια της Λιβύης έως και τη Μάλτα, οι ποσότητες των επιπλέοντων πλαστικών απορριμμάτων που καταγράφηκαν από τους ερευνητές, είναι ιδιαίτερα ανησυχητικές» αναφέρει ο κ. Θοδωρής Τσιμπίδης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, όλα αυτά τα απορρίμματα βρίσκονται πάντα εκτός των επίσημων στατιστικών για τη διαχείριση απορριμμάτων, αλλά δυστυχώς σύντομα εντός της τροφικής αλυσίδας.
«Καιρός είναι λοιπόν να σταματήσουμε να εστιαζόμαστε στις φαιδρές καμπάνιες για το βιοδιασπώμενο καλαμάκι και να προχωρήσουμε σε μία κινητοποίηση σε όλα τα επίπεδα, που θα είναι ουσιαστική και θα μπορέσει να αναστρέψει το σκηνικό στην Ελλάδα, με στόχο να μην υπάρχει πλέον, ούτε ένα πλαστικό εκτεθειμένο στο περιβάλλον» αναφέρει ο εκπρόσωπος του Ινστιτούτου Θαλάσσιας Προστασίας Αρχιπέλαγος.
