Κείμενο: Μ.Σταθακόπουλος
Φωτό:Γ.Διαμαντάκης
Καλύτερη χρονική συγκυρία, γι αυτήν την συνέντευξη με τον πρόεδρο της Ελληνικής Εταιρείας Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων, κ. Κωνσταντίνο Αραβώση, δεν θα μπορούσε να έχει τo Εcotec, από την παρούσα. Η κατάσταση που επικρατεί στον χώρο της διαχείρισης των αποβλήτων, μετά τις τελευταίες βουλευτικές εκλογές, την δημιουργία του υπουργείου Περιβάλλοντος και τον «Καλλικράτη» αλλά και η επίκαιρή ημερίδα της ΕΕΔΣΑ, στο Ecoforum τέθηκαν στην συζήτηση με τον καθηγητή του ΕΜΠ, κι έμπειρο στέλεχος του χώρου.
-Θα ήθελα να ξεκινήσουμε την κουβέντα μας από την πολύ ενδιαφέρουσα ημερίδα που διοργάνωσε η ΕΕΔΣΑ στο Ecoforum, που διοργανώθηκε κατά την διάρκεια της έκθεσης Ecotec. Να συνοψίσουμε στα βασικά σημεία;
Πραγματικά έγινε μια εποικοδομητική κουβέντα γύρω από τη νέα Οδηγία Πλαίσιο για τα Απόβλητα, που αναφέρεται σε όλων των ειδών τα απόβλητα, π.χ υγρά, επικίνδυνα, νοσοκομειακά κτλ. Αν συνοψίσουμε τι ειπώθηκε στην ημερίδα, όπου κλήθηκαν εκπρόσωποι από όλους τους αρμόδιους φορείς, σίγουρα πρέπει να επισημάνουμε ότι αυτή η νέα Οδηγία βλέπει ενιαία όλα τα απόβλητα, δίνει έμφαση στην πρόληψη, και ζητάει να καταρτιστεί σχέδιο πρόληψης γι αυτό το σκοπό. Επίσης, προδιαγράφει υψηλό στόχο στην ανακύκλωση, 50% έως το 2020, όπως και ζητάει να καταρτιστούν εθνικά σχέδια διαχείρισης των αποβλήτων, και δίνει μια νέα ιεράρχηση στους τρόπους διαχείρισης, με τελευταία την ταφή και πρώτη την πρόληψη. Αποσαφηνίζει ξεκάθαρα τι σημαίνει «τέλος» και τι σημαίνει απόβλητο, ιδιαίτερα σημαντικό αυτό για την βιομηχανία. Και κάτι τελευταίο, η νέα Οδηγία δίνει έμφαση και στην αξιοποίηση του προδιαλεγμένου οργανικού, στην πηγή.
Στην συζήτηση που έγινε, συζητήθηκε και το ευρύτερο πλαίσιο, που βρισκόμαστε αυτήν την στιγμή, στην Ελλάδα, γιατί συζητάμε για πρόληψη, όταν δεν υπάρχουν στη χώρα μας οι υποδομές. Δεν έχουν δημιουργηθεί τα εργοστάσια διαχείρισης, μιλάμε για ΧΑΔΑ που είναι ακόμη ανοικτοί, και το ερώτημα είναι γιατί δεν κλείνουν, ακριβώς δεν κλείνουν γιατί δεν υπάρχουν άλλες εναλλακτικές λύσεις. Αρα στην Ελλάδα, δεν πάσχουμε από μελέτες, υπάρχει σχεδιασμός για την κάθε Περιφέρεια, το πρόβλημα, όμως, είναι η υλοποίηση.
-Γι αυτό θα έλεγα ότι χρειάζεται πολιτική βούληση για να γίνουν τα έργα. Αλλά προέκυψε και η νέα φιλοσοφία που βλέπει τα απόβλητα ως «πόρο» και όχι ως άχρηστα υλικά…
Τα απόβλητα πλέον τα βλέπει κανείς ως χρήσιμο πόρο, ειπώθηκε στην ημερίδα της ΕΕΔΣΑ, πόρο πρώτης ύλης, Επομένως και η ανακύκλωση πρέπει να διευρυνθεί, αλλά πρέπει να κατασκευαστούν και τα ειδικά εργοστάσια, που θα κάνουν την αξιοποίηση των απορριμμάτων, του πόρου δηλαδή, και από πλευράς πρώτων υλών αλλά και από ενεργειακής απόψεως. Να γίνει κι ενεργειακή εκμετάλλευση δηλαδή και στο τέλος να θάβονται μόνο τα υπολείμματα.
SeparatorBetweenMainTexts-Υπήρχε κάτι καινούργιο που ειπώθηκε για πρώτη φορά;
Κάτι εντελώ καινούργιο, όχι. Αλλά συζητήθηκαν αρκετές εναλλακτικές τεχνολογίες, και λόγω της επικαιρότητας του Περιφερειακού Σχεδιασμού της Αττικής, συζητήθηκαν και οι τελευταίες εξελίξεις, μετά και από παρέμβαση, εκπροσώπων των κατοίκων της Κερατέας, που έθεσαν το θέμα. Υπήρξε έντονος διάλογος, αλλά εκείνο που τελικά έμεινε ως συμπέρασμα, είναι ότι πρέπει να βρεθεί μια λύση ΓΙΑ ΤΗΝ Αττική.
-Η οποία και παράγει το μεγαλύτερο μέρος των αποβλήτων στην Ελλάδα, να μην το ξεχνάμε…
Παράγει το 55-60% των απορριμμάτων, που παράγονται στην Ελλάδα. Αρα εάν δοθεί λύση στην Αττική, στην ουσία θα μπορούσαμε να φτάσουμε πιο κοντά στους στόχους.
-Με τον Περιφερειακό Σχεδιασμό και την υλοποίηση του, σε ποιο σημείο βρισκόμαστε; Υπάρχουν εναλλακτικά σενάρια;
Όλα γίνονται αλλά εάν έχουμε μεγάλες αποκλίσεις από τον Περιφερειακό Σχεδιασμό δεν είναι εφικτό, γιατί για να φτάσουμε ως εδώ χρειάστηκαν 7-8 χρόνια, μελετών ωρίμανση των έργων κτλ. Αρα δεν μπορούμε να ξεφύγουμε από τον Περιφερειακό Σχεδιασμό αλλά μπορούμε να τον βελτιώσουμε.
-Και η εικόνα που έχετε, για το τι γίνεται με την υπόθεση των αποβλήτων ανα την Ελλάδα ποια είναι;
Αρχικά έχουμε πάρει μια μικρή αναβολή για την επιβολή προστίμων, μετά και την επίσκεψη του ευρωπαίου Επιτρόπου Περιβάλλοντος, ο οποίος και την συνέδεσε με τη προσμονή για την έναρξη των έργων. Αλλά το θέμα αυτό θα επανέλθει. Αυτή την στιγμή, όμως στην Ελλάδα, δεν προχωράει τίποτα. Ενώ υπάρχουν Περιφερειακοί Σχεδιασμοί, κάτι που τονίστηκε και στην ημερίδα της ΕΕΔΣΑ, στο ερώτημα ποιοι θα αναλάβουν τα έργα, οι Φορείς Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων, οι οποίοι όμως έχουν κάποιες, εκκρεμότητες θεσμικές, δεν μπορούν να ξεκινήσουν την δραστηριότητας τους, μέχρι τον Ιούνιο, όμως η αλήθεια είναι πως για την υλοποίηση των έργων χρειάζεται πολιτική βούληση. Παρά το γεγονός ότι τους τελευταίους μήνες υπάρχουν εξαγγελίες ότι κάτι θα ξεκινήσει, δεν έχει γίνει τίποτα από αυτά που προβλέπει ο Περιφερειακός Σχεδιασμός: κατασκευή εργοστασίων μηχανικής βιολογικής επεξεργασίας, ή ακόμα κι ενεργειακής αξιοποίησης, σταθμούς Μετφόρτωσης. Κέντρα Διαλογής Ανακύκλωσης Υλικών, όλα αυτά λοιπόν, που περιέχονται στους Περιφερειακούς σχεδιασμούς το θέμα είναι όχι μόνο το αν θα γίνουν αλλά και το πότε.
SeparatorBetweenMainTexts-Στα νησιά μας πάντως, έχουμε αρχίσει να ακούμε για σημαντικά προβλήματα…
Εκεί υπάρχει έντονο πρόβλημα, γιατί κάποια νησιά δεν έχουν καν ΧΥΤΑ. Οπότε δεν έχουν καμιά λύση για την διαχείριση, Και βρίσκονται και σε αδιέξοδο. Μέχρι και στην θάλασσα καταλήγουν ανεξέλεγκτα. Αυτό που πρέπει να γίνει άμεσα, είναι να μειωθεί ο όγκος των απορριμμάτων που καταλήγουν για ταφή. Αυτό μπορούν να το πετύχουν με πρόληψη, αν και χρειάζεται ευαισθητοποίηση του πολίτη, και με ανακύκλωση στην πηγή κι επίσης προδιαλεγμένα οργανικά. Τα οποία μπορούν να γίνουν λίπασμα με κατασκευή μικρών αποκεντρωμένων μονάδων. Κι επειδή μιλάμε για Περιφερειακό Σχεδιασμό, και το κάθε νησί δεν μπορεί να είναι αυτόνομο, θα πρέπει τα υπολείμματα να μεταφέρονται στο χώρο που διαθέτει τις κατάλληλες υποδομές.
-Μάλλον είμαστε σε μια πολύ κακή φάση, για την διαχείριση των αποβλήτων και εξ όσων γνωρίζω δεν βοήθησε τελικά και ο «Καλλικράτης»…
Ο Καλλικράτης έχει μπερδέψει τα πράγματα με την έννοια ότι μέχρι να οργανωθούν οι νέοι «Καλλικρατικοί» δήμοι χρειάζεται ένα μεγάλο χρονικό διάστημα. Επίσης, θα χρειαστεί αρκετός χρόνος για να εκπονήσει ένα νέο σύστημα διαχείρισης από τον ενιαίο δήμο, σας εξήγησα επίσης, ότι και οι ΦΟΔΣΑ βρίσκονται σε μια μεταβατική φάση. Ένα θέμα ακόμα, είναι ότι δεν υπάρχουν τα χρήματα, τα κονδύλια για να γίνουν τα έργα. Λόγω της έλλειψης χρημάτων έχει δυσχεράνει και την κατάσταση στην συλλογή-μεταφορά- των απορριμμάτων. Γιατί οι δήμοι έχουν χάσει και το προσωπικό των συμβασιούχων και δεν έχουν τρόπους συλλογής των απορριμμάτων. Ούτε μπορούν να προσλάβουν άλλους υπαλλήλους, ούτε μπορούν να αναθέσουν το συγκεκριμένο έργο σε ιδιώτες, γιατί πέρασε ένας νόμος σύμφωνα με τον οποίο απαγορεύεται η ανάθεση αυτού του έργου, σε ιδιωτικές εταιρείες. Αυτό έχει οδηγήσει σε αδιέξοδο αρκετούς δήμους.
-Η ΕΕΔΣΑ έχει προτάσεις για την βελτίωση της κατάστασης;
Η ΕΕΔΣΑ έχει επισημάνει αρκετές φορές ότι ούτε η τεχνογνωσία μας λείπει, ούτε οι μελέτες για να ωριμάσουν τα έργα, αυτό που μας λείπει είναι η πολιτική βούληση να δοθεί το «πράσινο» φως για να ξεκινήσουν τα έργα. Το φαινόμενο ΝΙΜΒΥ, (Not in my backyard) έχει δυσκολέψει τις χωροθετήσεις. Όταν αντιδρούν όλοι, όπου κι αν πάμε να κατασκευάσουμε έργα διαχείρισης, τότε εκείνο που προτείνει η ΕΕΔΣΑ όπως και η διεθνής επιστημονική κοινότητα: Ότι θα πρέπει να γίνεται ευαισθητοποίηση και πληροφόρηση του κόσμου, με κάθε μέσο, κυρίως από την πλευρά της πολιτείας, για το τι ακριβώς συμβαίνει. Τι περιλαμβάνει μια σύγχρονη μονάδα διαχείρισης αποβλήτων, τι είναι μια μονάδα καύσης απορριμμάτων, αυτά πρέπει να τα γνωρίζει με κάθε λεπτομέρεια, έτσι ώστε να μην υπάρχει παραπληροφόρηση, η οποία με την σειρά της δαιμονοποιεί τις νέες τεχνολογίες και οι άνθρωποι, δικαίως φοβούνται και δεν έχουν εμπιστοσύνη στην πολιτεία. Και αυτό γιατί στο παρελθόν έχουν δει παραδείγματα χώρων που λειτουργούν με κακό τρόπο. Όμως δεν είναι έτσι, μονάδες ανάλογες, διαχείρισης αποβλήτων, καύσης κτλ υπάρχουν πλέον μέσα σε πόλεις, και αυτό το συναντάμε στην Ευρώπη. Οι νέες τεχνολογίες μας προσφέρουν ελαχιστοποίηση της ρύπανσης και είναι κρίμα να μην τις έχουμε χρησιμοποιήσει προς όφελος μας και για ένα πρόβλημα που έχει διογκωθεί επικίνδυνα.
-Αλήθεια, μπορεί να μας βγάλει από το αδιέξοδο η καύση των απορριμμάτων;
Είναι μια από τις τεχνολογίες που έχουμε προς επίλυση των προβλημάτων διαχείρισης. Θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψιν, όταν κάνουμε αξιολόγηση των τεχνολογιών, και θα πρέπει να τις αξιολογήσουμε με περιβαλλοντικά κριτήρια και με τεχνολογικά αλλά και με τα οικονομικά κριτήρια, δηλαδή κόστος επένδυσης και λειτουργικό κόστος αλλά και με το κριτήριο της κοινωνικής αποδοχής. Η καύση δεν είναι αυτή που ξέραμε παλιά και πρέπει να υπολογιστεί όπως και οι υπόλοιπες τεχνολογίες.
-Μια τελευταία ερώτηση, με αφέλεια ρωτάω τι θα γίνει τελικά; Από όσο γνωρίζω, η αρχαία ελληνική τραγωδία δεν έκρυβε «από μηχανής θεούς» και για περιπτώσεις περιβαλλοντικών προβλημάτων…
Έχουμε καθυστερήσει αρκετά. Βρισκόμαστε στο «και πέντε ή και δέκα». Αλλά εάν και τώρα δεν δραστηριοποιηθούμε αποτελεσματικά, θα έχουμε σαν επακόλουθο, μεγάλη περιβαλλοντική επίπτωση και υποβάθμιση, ένα είδος «περιβαλλοντικού Τιτανικού», για την Ελλάδα, όπως ακριβώς και στην οικονομία μας, και δεύτερον το οικονομικό κόστος θα μας επιβαρύνει δυσμενέστατα, γιατί δεν ακυρώθηκε, αλλά αναβλήθηκε προσωρινά, και περιμένει στην γωνία.
