Στη δημόσια διαβούλευση για το σχέδιο νόμου του ΥΠΕΝ ως προς την «Πολεοδόμηση εγκαταλελειμμένων, μικρών και φθινόντων οικισμών», ο ΣΕΠΟΧ προβάλλει ουσιώδεις αντιρρήσεις στις νέες ρυθμίσεις που προωθεί το ΥΠΕΝ.
Το νομοσχέδιο για την «Πολεοδόμηση εγκαταλελειμμένων, μικρών και φθινόντων οικισμών – Παρεμβάσεις στον Κώδικα Χωροταξίας-Πολεοδομίας», αναβιώνει το εργαλείο του ΕΣΠΕΡΑΑ -το Ειδικό Σχέδιο Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ανάπτυξης που είχε εισαχθεί το 2014 στον “δασοκτόνο νόμο”-, το οποίο πλέον νοείται ως Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο. Επεκτείνεται, δηλαδή, και κανονικοποιείται όλο και περισσότερο η λογική του κατακερματισμού του χώρου και του σχεδιασμού του, αποδίδοντας προνόμια, ευνοϊκούς όρους και διευκολύνσεις σε συνεταιρισμούς και άλλους ιδιωτικούς φορείς.
Σύμφωνα με τον ΣΕΠΟΧ, το ΥΠΕΝ συνεχίζει την ίδια πολιτική προώθησης της συγκέντρωσης της γης και δημιουργίας προϋποθέσεων για την εκμετάλλευσή της από επενδύσεις μεγαλύτερης κλίμακας κεφαλαίου, καθώς και για την ικανοποίηση ομάδων πίεσης (συνεταιρισμών και άλλων ιδιωτικών φορέων). Η πολιτική αυτή μπορεί να αποδειχθεί καταστροφική για τους μικρούς οικισμούς, στον βαθμό που οι οργανωμένες αναπτύξεις ανατρέπουν τη φυσιογνωμία τους και αλλοιώνουν τον χαρακτήρα τους, τις εκτάσεις που τους περιβάλλουν, την κλίμακα του δομημένου περιβάλλοντος και, γενικότερα, το τοπίο.
Η αναβίωση εγκαταλελειμμένων ή φθινόντων οικισμών είναι αναγκαία και επιθυμητή, αλλά οι προωθούμενες πολιτικές για την επίτευξη αυτού του στόχου θα όφειλαν να συνδέονται με την ανασυγκρότηση του πρωτογενούς τομέα, την τοπική ενδογενή ανάπτυξη και την προστασία του περιβάλλοντος, της πολιτιστικής κληρονομιάς και του τοπίου, αντί να αντιμετωπίζονται ως πρόσθετο πεδίο κερδοφορίας για την οικιστική και τουριστική ανάπτυξη και τον κλάδο της οικοδομής.
Ο ΣΕΠΟΧ θεωρεί αναγκαία την απόσυρση των σχετικών με τους εγκαταλελειμμένους και φθίνοντες οικισμούς διατάξεις. Χρειάζονται μακρόπνοες πολιτικές για τους οικισμούς της υπαίθρου που να δίνουν εναλλακτικές στην εξάρτηση από τη συνεχή νέα δόμηση (τουριστική, παραθεριστική ή οικιστική) σε εκτός σχεδίου περιοχές. Πολιτικές που να κατευθύνουν προς την αναζωογόνηση και ενδυνάμωση των στάσιμων, φθινόντων και συρρικνούμενων οικισμών και την εντός ορίων ανάπτυξή τους, αξιοποιώντας τον πολεοδομικό και χωροταξικό σχεδιασμό και τις κοινωνικο-αναπτυξιακές διαστάσεις του.
Επιπρόσθετα, ο ΣΕΠΟΧ επισημαίνει:
- Δεν μπορεί να αντιμετωπίζονται οριζόντια οικισμοί με πολύ διαφορετικά χαρακτηριστικά όπως π.χ. ορεινοί οικισμοί που έχουν καταρρεύσει δημογραφικά και νησιωτικοί οικισμοί που δέχονται τεράστιες πιέσεις ανάπτυξης. Στους πρώτους (ορεινές περιοχές) θα έπρεπε να δοθούν ισχυρά κίνητρα επιπλέον των πολεοδομικών (φορολογικά, κ.λπ.) τόσο για τους επενδυτές ώστε να είναι προνομιακή επιλογή, όσο και για τους ντόπιους, τους έχοντες καταγωγή ή όσους θέλουν να μετοικήσουν.
- Θα έπρεπε να διατυπωθούν συγκεκριμένες υποχρεώσεις ανάπλασης κοινόχρηστων χώρων και δημιουργίας μόνιμων θέσεων εργασίας στον οικισμό.
- Θα έπρεπε να εξαιρούνται οικισμοί παραθεριστικής κατοικίας.
Αναλυτικά η ανακοίνωση του ΣΕΠΟΧ:
