Το θεσμικό πλαίσιο για την επαναχρησιμοποίηση
Επιμέλεια: Μ. Σταθακόπουλος
Φωτογραφίες: Αρχείο Ecotec
Με Κοινή Υπουργική Απόφαση που υπέγραψε η Υπουργός Περιβάλλοντος Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, Τίνα Μπιρμπίλη, και οι συναρμόδιοι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης, Ιωάννης Ραγκούσης, Περιφερειακής Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας, Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Ανδρέας Λοβέρδος, Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Κώστας Σκανδαλίδης τίθεται το αναγκαίο θεσμικό πλαίσιο για την ασφαλή αξιοποίηση των επεξεργασμένων υγρών αποβλήτων, μέσω διαφόρων μορφών επαναχρησιμοποίησης.
Η μέχρι τώρα απουσία ενός ολοκληρωμένου και σαφούς θεσμικού πλαισίου αποτελούσε ανασταλτικό παράγοντα για την προώθηση και ευρεία εφαρμογή της επαναχρησιμοποίησης η οποία μπορεί να αποτελέσει ένα χρήσιμο εργαλείο ορθολογικής διαχείρισης των υδατικών πόρων. Ειδικότερα, μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην αντιμετώπιση των επιπτώσεων αφ ενός από την προϊούσα λειψυδρία και ξηρασία στην περιοχή της Μεσογείου, καθώς και την αναμενόμενη επιδείνωση του προβλήματος λόγω της κλιματικής αλλαγής, και αφ ετέρου από την έντονη ταπείνωση ή /και υφαλμύρινση των υπόγειων υδροφορέων ορισμένων περιοχών της χώρας.
Το σκεπτικό της επαναχρησιμοποίησης κατάλληλα επεξεργασμένων αστικών ή βιομηχανικών λυμάτων παρουσιάζει εγγενή οφέλη που σχετίζονται με την εξοικονόμηση υδατικών πόρων, την προστασία του περιβάλλοντος και οικονομικά οφέλη. Ωστόσο η επαναχρησιμοποίηση λυμάτων απαιτεί έναν ολοκληρωμένο και ορθολογικό σχεδιασμό, που λαμβάνει υπόψη του ενδεχόμενους κινδύνους και περιορισμούς.
Με την ΚΥΑ τίθενται οι προϋποθέσεις για την προώθηση της ασφαλούς αξιοποίησης των επεξεργασμένων υγρών αποβλήτων. Προσδιορίζονται οι εναλλακτικές δυνατότητες που περιλαμβάνουν τη γεωργική χρήση (άρδευση), την τροφοδότηση υπόγειων υδροφορέων, την αστική και περιαστική χρήση, και τη βιομηχανική χρήση και καθορίζονται οι ειδικοί όροι (όρια μικροβιολογικών και χημικών παραμέτρων, ελάχιστη απαιτούμενη επεξεργασία) για κάθε περίπτωση. Παράλληλα, ορίζονται τα εμπλεκόμενα μέρη (πάροχοι, επεξεργασμένου νερού, χρήστες, διαχειριστές) και οι αντίστοιχες ευθύνες τους και περιγράφονται με σαφήνεια οι απαιτούμενες διαδικασίες αδειοδότησης.
Η εφαρμογή
Η ΚΥΑ αναφέρεται στην προγραμματισμένη επαναχρησιμοποίηση επεξεργασμένων υγρών αποβλήτων (για γεωργική χρήση-άρδευση, για την τροφοδότηση
υπόγειων υδροφορέων, για αστική και περιαστική χρήση, για βιομηχανική χρήση και για
τα υδατικά συστήματα του άρθρου 7 του Π.Δ. 51/2007), στην επαναχρησιμοποίηση επεξεργασμένων βιομηχανικών υγρών αποβλήτων που προέρχονται από άλλες βιομηχανικές δραστηριότητες, ασχέτως μεγέθους βιομηχανικής εγκατάστασης, εκτός αυτών που υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής της υπ. αριθ. 5673/400/1997 ΚΥΑ, τα οποία είναι μη επικίνδυνα απόβλητα ή έχουν καταστεί μη επικίνδυνα μετά από επεξεργασία. Δεν υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής της παρούσας απόφασης: α) η ανακύκλωση βιομηχανικών αποβλήτων β) η άμεση ή έμμεση επαναχρησιμοποίηση για πόση, με εξαίρεση τις περιπτώσεις που αναφέρονται στο άρθρο 8 γ) η επαναχρησιμοποίηση για χρήσεις κολύμβησης (πισίνες) και δ) άλλες οικιακές χρήσεις. Η παρούσα απόφαση δεν εφαρμόζεται για διάθεση σε υδάτινους αποδέκτες.
Για την επαναχρησιμοποίηση επεξεργασμένων υγρών αποβλήτων για άρδευση,
διακρίνουμε δύο τύπους άρδευσης με βάση το είδος των καλλιεργειών, το σύστημα
άρδευσης και την προσβασιμότητα του κοινού στην αρδευόμενη περιοχή:
Α)Την άρδευση με περιορισμούς (περιορισμένη), η οποία αφορά μόνο σε καλλιέργειες που τα προϊόντα τους καταναλώνονται μετά από θερμική ή άλλη επεξεργασία ή δεν προορίζονται
για ανθρώπινη κατανάλωση ή δεν έρχονται σε άμεση επαφή με το έδαφος, όπως
καλλιέργειες ζωοτροφών, βιομηχανικές καλλιέργειες, λιβάδια, δέντρα (μη
συμπεριλαμβανομένων των οπωροφόρων), με την προϋπόθεση ότι κατά τη συλλογή οι
καρποί δεν βρίσκονται σε επαφή με το έδαφος, καλλιέργειες σπόρων.
Ως προς το σύστημα της άρδευσης , δεν επιτρέπεται η μέθοδος του καταιονισμού. Η
πρόσβαση του κοινού στην αρδευόμενη έκταση δεν επιτρέπεται. Σε περίπτωση που
υπάρχει προσβασιμότητα σε ανθρώπους ή ζώα, εκτός των χρηστών, πρέπει να
λαμβάνονται κατά περίπτωση πρόσθετα μέτρα, όπως περίφραξη, ορισμός απαγορευτικής
ζώνης για ορισμένες χρήσεις από τα όρια της αρδευόμενης έκτασης, απαγόρευση βοσκής
ζώων για ορισμένο χρόνο μετά την άρδευση.
Β) Η άρδευση χωρίς περιορισμούς (απεριόριστη), η οποία μεταξύ άλλων, αφορά σε όλα τα
άλλα είδη καλλιεργειών όπως λαχανικά, αμπέλια ή καλλιέργειες των οποίων τα προϊόντα
καταναλώνονται ωμά, ανθοκομικά. Κατά την απεριόριστη άρδευση επιτρέπονται διάφορες
μέθοδοι χρήσης του ανακτημένου νερού, συμπεριλαμβανομένου του καταιονισμού και δεν
απαιτούνται περιορισμοί στην πρόσβαση.
SeparatorBetweenMainTextsΓια την περιορισμένη ή απεριόριστη άρδευση με επεξεργασμένα υγρά απόβλητα
απαιτείται η εκπόνηση μελέτης σχεδιασμού και εφαρμογής του συστήματος της άρδευσης
ανάλογα με το συγκεκριμένο είδος της καλλιέργειας και τη συγκεκριμένη περιοχή.
Η τροφοδότηση ή εμπλουτισμός υπόγειου υδροφορέα με επεξεργασμένα υγρά
απόβλητα επιτρέπεται, με την επιφύλαξη του άρθρου 8, μόνο στις περιπτώσεις όπου τα
υπόγεια νερά δεν εμπίπτουν στις διατάξεις του άρθρου 7 του ΠΔ 51/2-3-2007 και εφόσον
τηρούνται οι απαιτήσεις της υπ. αριθ. 39626/2208/2009 ΚΥΑ.
H επαναχρησιμοποίηση με επεξεργασμένα υγρά απόβλητα για αστικές και περιαστικές
δραστηριότητες αναφέρεται κυρίως στο αστικό και περιαστικό πράσινο, τις δασικές
εκτάσεις, την αναψυχή, την αποκατάσταση φυσικού περιβάλλοντος, την πυρόσβεση, τον
καθαρισμό οδών, εκτός των χρήσεων για πόση, την κολύμβηση και τις οικιακές δραστηριότητες.
Οι δυνατότητες επαναχρησιμοποίησης περιλαμβάνουν κυρίως το πότισμα
συγκεντρωμένων εκτάσεων πρασίνου, όπως δάση, άλση, νεκροταφεία, πρανή και νησίδες
αυτοκινητοδρόμων, γήπεδα γκόλφ, δημόσια πάρκα, αυλές οικιών, ελεύθερος χώρος
ξενοδοχειακών εγκαταστάσεων και εγκαταστάσεων αναψυχής, νερό για την κατάσβεση
πυρκαϊών, για τη συμπύκνωση εδαφών, για τον καθαρισμό οδών και πεζοδρομίων, για
διακοσμητικά σιντριβάνια, για τη δημιουργία τεχνητών ή τη διατήρηση φυσικών λιμνών ή
υγροβιότοπων, για την ενίσχυση της παροχής επιφανειακών ρευμάτων.
Για την επαναχρησιμοποίηση επεξεργασμένων υγρών αποβλήτων για αστική και
περιαστική χρήση απαιτείται, μελέτη σχεδιασμού και εφαρμογής της δραστηριότητας που
αντιστοιχεί στη συγκεκριμένη χρήση.
Για το περιεχόμενο της μελέτης σχεδιασμού και εφαρμογής της επαναχρησιμοποίησης
για αστικές και περιαστικές δραστηριότητες, γνωμοδοτούν η Διεύθυνση Υδάτων της
Αποκεντρωμένης Διοίκησης, η αρμόδια Διεύθυνση Υγείας της Περιφέρειας και στις
περιπτώσεις δασικών εκτάσεων η αρμόδια Διεύθυνση Δασών της Αποκεντρωμένης
Διοίκησης.
Η επαναχρησιμοποίηση υγρών αποβλήτων στη βιομηχανία περιλαμβάνει εφαρμογές
όπως χρήση νερών ψύξης, αναπλήρωση νερών λεβήτων και αξιοποίηση για τις διάφορες
βιομηχανικές διεργασίες. Η ως άνω επαναχρησιμοποίηση δεν εφαρμόζεται στις
βιoμηχανίες προϊόντων που προορίζονται για ανθρώπινη κατανάλωση.
Για την επαναχρησιμοποίηση επεξεργασμένων υγρών αποβλήτων για βιομηχανική
χρήση απαιτείται μελέτη εφαρμογής με την οποία τεκμηριώνεται η συγκεκριμένη χρήση.
Η Διεύθυνση Υδάτων της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης σε συνεργασία με τις
αρμόδιες υπηρεσίες πραγματοποιεί τακτικούς και έκτακτους ελέγχους, προκειμένου να
διαπιστωθεί η τήρηση των όρων και των απαιτήσεων που προβλέπονται στην άδεια
επαναχρησιμοποίησης των επεξεργασμένων υγρών αποβλήτων, σύμφωνα με τις
απαιτήσεις της παρούσας απόφασης.
