ΚΕΙΜΕΝΟ:Μ.Σταθακόπουλος
Φωτογραφίες:Αρχείο Ecotec
Είναι αναμφισβήτητο γεγονός ότι η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου θα συνεχίσει να αυξάνει και στην επόμενη εικοσαετία, ενώ μάλλον παροδική φαίνεται η τωρινή κάμψη των τιμών του πετρελαίου ύστερα από τις τιμές-ρεκόρ του περασμένου καλοκαιριού. Κάτω από αυτές τις συνθήκες, το ενεργειακό κόστος μπορεί να υπερκεράσει σε σπουδαιότητα το εργασιακό κόστος στις σύγχρονες αγροτικές και αγροβιομηχανικές επιχειρήσεις, με άμεσο αντίκτυπο στην οικονομικότητα και τη βιωσιμότητα αυτών των μονάδων. Ο αγροτικός κλάδος από την φύση του είναι ενεργοβόρος και στον τομέα αυτό σημαντικό ρόλο μπορούν να παίξουν οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Για το συγκεκριμένο θέμα, μίλησαν στο Ecotec, o κ. Νίκος Κολιός, ερευνητής του ΙΓΜΕ, στο παράρτημα Κεντρικής Μακεδονίας και ο κ. Νίκος Ανδρίτσος, από το τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Βιομηχανίς, του πανεπιστημίου της Θεσσαλίας.
«Χωρίς να παραγνωρίζεται η συνεισφορά όλων των ΑΠΕ, η γεωθερμική ενέργεια είναι δυνατόν να συμβάλλει δυναμικά στην ανάπτυξη της σύγχρονης γεωργίας, διότι παρουσιάζει ένα σημαντικό πλεονέκτημα: είναι διαθέσιμη μέρα και νύχτα όλο το χρόνο και δεν επηρεάζεται από τις καιρικές συνθήκες, όπως συμβαίνει με την ηλιακή και την αιολική ενέργεια.» λέει ο κ. Κολιός. Ιδιαίτερα στην Μακεδονία και την Θράκη, η γεωθερμική ενέργεια παρουσιάζει πρόσθετα πλεονεκτήματα που έχουν σχέση με τις εύφορες πεδιάδες και τις παράκτιες ζώνες όπου και εντοπίζεται η ενεργειακή αυτή πηγή. «Δυστυχώς, μέχρι σήμερα οι εφαρμογές και η αξιοποίησή της γεωθερμικής ενέργειας είναι μικρή (με κυριότερες εφαρμογές τη θέρμανση θερμοκηπίων συνολικής επιφάνειας 200 στρεμμάτων και στη θέρμανση εδάφους για την πρωίμιση σπαραγγιών σε έκταση 120 στρεμμάτων) και τη μεγαλύτερη ίσως ευθύνη σε αυτό φέρει η πολιτεία, η οποία με τους δύο σχετικούς Νόμους (1475/84 και τον 3175/2003) δυσχεραίνει την πρόσβαση των χρηστών σε αυτή την εναλλακτική και φθηνή μορφή ενέργειας. θα προσθέσει ο κ. Ανδρίτσος.
Σήμερα, αξιοποιώντας τη σύγχρονη τεχνολογία, όπως ισχυρίζονται και οι δύο ειδικοί, μπορούμε να παρακάμψουμε τις αγκυλώσεις που προκύπτουν από τους σχετικούς νόμους και να αξιοποιήσουμε γεωθερμικά ρευστά με θερμοκρασίες μέχρι τους 25ºC χρησιμοποιώντας τις λεγόμενες «γεωθερμικές αντλίες θερμότητας» (ΓΑΘ), σε συνδυασμό με τις δυνατότητες που δίνει η Υ.Α 11125/Α2.2909. Η απόφαση αυτή αφορά στην άδεια εγκατάστασης ενεργειακών συστημάτων με τη χρήση της «αβαθούς» γεωθερμίας.
«Χρησιμοποιώντας ειδικές συσκευές που λέγονται αντλίες θερμότητας μπορούμε να θερμάνουμε ή να ψύξουμε έναν χώρο (θερμοκήπιο – πτηνοτροφείο, σταβλική εγκατάσταση, θερμοκήπιο μανιταριών, εκτροφείο θηραμάτων) αξιοποιώντας τη γήινη θερμότητα μέσω μιας γεώτρησης σε χαμηλό βάθος, η οποία συνήθως είναι διαθέσιμη σε πολλές υφιστάμενες μονάδες» λέει στο Ecotec o κ. Κολιός. Σε αυτή την περίπτωση βέβαια για να λειτουργήσει το όλο σύστημα απαιτείται και η μερική χρήση ηλεκτρισμού (για το συμπιεστή στην ΓΑΘ και την άντληση του νερού). Δηλαδή, για κάθε ηλεκτρική κιλοβατώρα που χρησιμοποιούμε μπορούμε να πάρουμε 4-5 θερμικές κιλοβατώρες. Λόγω του ειδικού τιμολογίου της ηλεκτρικής ενέργειας για τις αγροτικές επιχειρήσεις, η όλη διαδικασία είναι ιδιαίτερα συμφέρουσα με τις σημερινές τιμές πετρελαίου και ηλεκτρισμού. «Εδώ θα πρέπει να τονίσουμε ότι οι γεωθερμικές αντλίες θερμότητας είναι ευρέως διαδεδομένες στη Βόρεια Αμερική και Κεντρική και Βόρεια Ευρώπη για τη θέρμανση-ψύξη χώρων, ενώ τα τελευταία χρόνια υπάρχει έντονο ενδιαφέρον και στη χώρα μας» συμπληρώνει ο κ. Ανδρίτσος. Γιατί να μην εφαρμοστεί αυτή η τεχνολογία και στις σύγχρονες αγροτικές δραστηριότητες; Βεβαίως, για τη θέρμανση οικιών χρησιμοποιούνται συνήθως ΓΑΘ χωρίς τη διακίνηση νερού από γεώτρηση, αλλά με την ανακυκλοφορία νερού μέσα σε σωληνώσεις στο έδαφος, κάτι όμως που είναι οικονομικά απαγορευτικό για αγροτικές εφαρμογές.
SeparatorBetweenMainTextsΣτα θερμοκήπια: Οι σύγχρονες θερμοκηπιακές εγκαταστάσεις διαθέτουν δίκτυο ηλεκτρικού ρεύματος και συνήθως γεώτρηση άρδευσης, ιδιαίτερα στις ιζηματογενείς λεκάνες της Μακεδονίας και της Θράκης. Οι ενεργειακές ανάγκες των θερμοκηπίων καλύπτονται με εγκατεστημένη ισχύ περίπου 150 kW/στρέμμα, που σημαίνει ότι μια γεώτρηση παροχής 50 m2/h με θερμοκρασία 18-22ºC μπορεί να αποδώσει περίπου 600 kW και να καλύψει τις θερμικές ανάγκες 4 στρεμμάτων θερμοκηπίου. Στην περίπτωση αυτή η κατανάλωση ηλεκτρικού ρεύματος θα είναι της τάξεως των 100-120 kW. Είναι προφανής η εξοικονόμηση ενέργειας και το συγκριτικό πλεονέκτημα που προσφέρεται σε σχέση με το πετρέλαιο θέρμανσης. Σε όλο τον κόσμο υπάρχουν αρκετές εφαρμογές των ΓΑΘ στη θέρμανση θερμοκηπίων, κυρίως στον Καναδά και τις Η.Π.Α. Αλλά και στη χώρας λειτουργεί με επιτυχία με συστήματα ΓΑΘ μονάδα πρωίμισης σπαραγγιών με θέρμανση του εδάφους.
Θερμοκήπια καλλιέργειας μανιταριών: Στην περίπτωση αυτή η εγκατεστημένη ισχύς είναι εξίσου μεγάλη, αν και πρόκειται για εγκαταστάσεις με μόνωση. Η παραγωγή όμως CO2 και η υψηλή εσωτερική υγρασία επιβάλλει την συχνή εναλλαγή του αέρα με συνέπεια να υπάρχουν μεγάλες απώλειες θερμότητας που θα πρέπει να αντικαθίστανται από ένα σύστημα θέρμανσης και κλιματισμού (ψύξη). Και σε αυτή την περίπτωση το οικονομικό όφελος από τη χρήση ΓΑΘ είναι προφανές.
Σταβλικές Εγκαταστάσεις: Είναι γνωστό ότι η ανάπτυξη των φυτών αλλά και των ζωντανών οργανισμών (βοοειδή, πρόβατα, πουλερικά) επηρεάζονται από την θερμοκρασία εκτροφής.
«Στις σύγχρονες μονάδες γαλακτοπαραγωγής (αγελάδες/αιγοπρόβατα) αν κάνουμε ένα διάγραμμα παραγωγής γάλακτος ως συνάρτηση της θερμοκρασίας περιβάλλοντος μάλλον θα απογοητευθούμε οικτρά, πέρα από τις απώλειες την περίοδο του τοκετού των αιγοπροβάτων.» λέει ο κ. Ανδρίτσος. Και εδώ η γεωθερμική ενέργεια χαμηλών θερμοκρασιών μπορεί να προσφέρει λύση για την οικονομική αντιμετώπιση του θέματος. Και στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια μικρού σχετικά μεγέθους πτηνοτροφείο θερμαίνεται με ανοικτό (νερού-νερού) σύστημα γεωθερμικών αντλιών θερμότητας.
«Επίσης, στις ιχθυοκαλλιέργειες (γαρίδες, ψάρια) εντατικού τύπου, η διατήρηση υψηλών θερμοκρασιών αλλά κυρίως η αντιπαγετική προστασία των ιχθυδίων μπορεί επίσης να επιτευχθεί με την αξιοποίηση της αβαθούς γεωθερμίας.» μας πληροφορεί ο κ. Κολιός και προσθέτει πως η Υ.Α 11125/Α2.2909 ανοίγει το δρόμο για την ορθολογική αξιοποίησης της αβαθούς γεωθερμικής ενέργειας όχι μόνο στη θέρμανση κτιρίων αλλά και στον πρωτογενή αγροτικό τομέα, όπου βέβαια συντρέχουν οι προϋποθέσεις για την ορθολογική αξιοποίηση του γήινου θερμικού δυναμικού. Οι δράσεις αυτές θα πρέπει γρήγορα να πάρουν τον δρόμο της εφαρμογής, δεδομένης της φθηνής τεχνολογίας που θα πρέπει να ακολουθείται και από ικανές επιδοτήσεις.
Τεύχος: Ιανουάριος 2009
