Παρασκευή , 18 Σεπτεμβρίου 2020

Δύο απειλές για την υγεία

Ατμοσφαιρική ρύπανση και κλιματική αλλαγή «δείχνει» έρευνα του ΕΚΠΑΑ

Πάνω από 8.500 συμπολίτες μας θα μπορούσαν να συνεχίσουν τη ζωή τους εάν οι συγκεντρώσεις ατμοσφαιρικής ρύπανσης –ειδικότερα των αιωρούμενων ατμοσφαιρικών σωματιδίων– βρίσκονταν στα συνιστώμενα από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) επίπεδα.

Αυτό καταδεικνύει έρευνα του Εθνικού Κέντρου Περιβάλλοντος και Αειφόρου Ανάπτυξης (ΕΚΠΑΑ) που παρουσίασε τη νέα έκδοση «Περιβάλλον και Υγεία». Επίκαιρη όσο ποτέ και λόγω πανδημίας η έρευνα, με επιστημονικά τεκμηριωμένη μέθοδο, συνδέει την περιβαλλοντική κατάσταση με την υγεία των πολιτών. Παράλληλα αναδεικνύει την ανάγκη λήψης άμεσων μέτρων για την αντιμετώπιση δύο ιδιαίτερα επιβλαβών περιβαλλοντικών ζητημάτων, της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και της κλιματικής αλλαγής, που σχετίζονται άρρηκτα με τα θέματα της δημόσιας υγείας.

Η έρευνα

Σχετικά με την ατμοσφαιρική ρύπανση και την επίδρασή της στη δημόσια υγεία, υπάρχει ανάλυση ανά γεωγραφική περιοχή της χώρας, με πολύτιμα ερευνητικά δεδομένα τόσο σε εθνικό όσο και σε τοπικό επίπεδο. Ειδικότερα, 6.487 θάνατοι ετησίως μπορούν να αποδοθούν στην έκθεση σε 2,5 pm στα αστικά και ημιαστικά κέντρα, με τα μεγαλύτερα ποσοστά καταγραφής να αφορούν τους πληθυσμούς της Αθήνας (58%) και της Θεσσαλονίκης (13%). Ειδικά στο κέντρο της Αθήνας, οι μακροχρόνιες επιπτώσεις του ΝΟ2 επιφέρουν ετησίως 160 θανάτους.

Στις αγροτικές περιοχές, όπου η συγκέντρωση πληθυσμού είναι μεν μικρότερη σε σχέση με τα αστικά κέντρα, όμως η μέση ηλικία τους είναι μεγαλύτερη, δηλαδή υπάρχουν περισσότεροι ηλικιωμένοι άνθρωποι, που είναι πιο ευάλωτοι στις επιπτώσεις της ατμοσφαιρικής ρύπανσης οι θάνατοι ανέρχονται σε 2.115.

Κλιματική αλλαγή

Η έρευνα παρουσιάζει επίσης τις επιπτώσεις στην υγεία των πολιτών από την προβλεπόμενη αύξηση της μέσης θερμοκρασίας στη χώρα μας, και συνεπώς από την αύξηση της έκθεσης του ελληνικού πληθυσμού σε συνθήκες θερμικής δυσφορίας.

«Σύμφωνα με τις πλέον μετριοπαθείς προβλέψεις, αναφέρει η έρευνα, ο αριθμός ημερών με ισχυρή θερμική επιβάρυνση για τον πληθυσμό της Αθήνας αναμένεται να αυξηθεί κατά 50% στο εγγύς μέλλον (2021-2050), με περαιτέρω αύξηση μέχρι τα τέλη του 21ου αιώνα, σε σύγκριση με την περίοδο αναφοράς 1961-1990. Το δυσμενέστερο κλιματικό σενάριο προβλέπει ότι ο αριθμός των ωρών με μεγάλη δυσφορία στην περιοχή της Αθήνας πρόκειται να αυξηθεί σε ποσοστό που υπερβαίνει το 150% στο απώτερο μέλλον (2071 – 2100), σε σχέση με την τελευταία 30-ετία του 20ού αιώνα (1971 – 2000)».

Η δυσφορία

Τα επίπεδα θερμικής δυσφορίας αναμένεται να αυξηθούν στις περισσότερες παράκτιες και νησιωτικές περιοχές της Ελλάδας. Σε αστικές περιοχές όπως είναι η Θεσσαλονίκη, η Πάτρα, το Ηράκλειο, η Λάρισα, ο Βόλος, τα Ιωάννινα, η Καβάλα η Λαμία και η Αθήνα, η αναμενόμενη αύξηση θα κυμανθεί μεταξύ 10 και 13 ημερών, ενώ στην πόλη της Καλαμάτας αναμένεται η μεγαλύτερη αύξηση, κατά 16 επιπλέον ημέρες.

Έως τα μέσα του αιώνα μας, αναμένεται αύξηση του αριθμού ημερών με μεγάλη δυσφορία στις περισσότερες τουριστικές περιοχές της Ελλάδας, όπως είναι τα Δωδεκάνησα, η Κρήτη, η Κέρκυρα, η Κεφαλλονιά, η Χαλκιδική και η Πιερία. Η μεγαλύτερη αύξηση του αριθμού ημερών με μεγάλη θερμική δυσφορία αναμένεται στη Ρόδο και στο Ηράκλειο Κρήτης και η μικρότερη αύξηση στα νησιά των Κυκλάδων, λόγω τοπικών κλιματικών συνθηκών.

Η Πελοπόννησος

Στην περιοχή της Πελοποννήσου αναμένεται αύξηση του αριθμού ημερών με ισχυρή θερμική επιβάρυνση μέχρι τα μέσα του 21ου αιώνα, με την αύξηση να είναι μεγαλύτερη στην ενδοχώρα σε σχέση με τις παράκτιες περιοχές, λόγω της επίδρασης της θαλάσσιας αύρας κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. Περαιτέρω αύξηση του αριθμού ημερών με ισχυρή θερμική επιβάρυνση αναμένεται μέχρι τα τέλη του 21ου αιώνα, οπότε θα επηρεαστούν και οι παράκτιες περιοχές της δυτικής και ανατολικής Πελοποννήσου.

Οι ασθένειες

Κανείς δεν μπορεί να αγνοήσει πως οι μεταβολές στις κλιματικές παραμέτρους αναμένεται επίσης να επηρεάσουν και τη μετάδοση ασθενειών στον άνθρωπο μέσω οργανισμών-διαβιβαστών, ιδίως κουνουπιών.

«Εκτός από τα ενδημικά είδη κουνουπιών, αναφέρει η έρευνα του ΕΚΠΑΑ, η κλιματική αλλαγή αναμένεται να επιφέρει επιμήκυνση της περιόδου δράσης διαφόρων ειδών κουνουπιών-εισβολέων, όπως είναι το ασιατικό κουνούπι «Τίγρης» που ευθύνεται για την εξάπλωση του «Ιού του Δυτικού Νείλου», ενώ εκτιμάται ότι λόγω της αύξησης της θερμοκρασίας θα έχουμε επανεμφάνιση του Δάγγειου πυρετού».

Η Ελληνική Στατιστική Αρχή χρησιμοποίησε δεδομένα από τα έτη 2014 – 2017 για το συνολικό αριθμό θανάτων. Επιπλέον, αναζητήθηκαν από την Ελληνική Στατιστική Αρχή δεδομένα για τα αίτια θανάτων την τριετία 2014 – 2016, και έγινε επιλογή των αιτιών θανάτου για τις οποίες υπάρχουν συσχετίσεις με την έκθεση (βραχυχρόνια ή μακροχρόνια) σε έναν τουλάχιστον ατμοσφαιρικό ρύπο.

Στο σύνολο της χώρας έχουμε τα έτη 2014 – 2016 μέσο ετήσιο αριθμό θανάτων 113.558. Από αυτούς, το 40% οφείλεται σε καρδιαγγειακές αιτίες (10% σε ισχαιμική καρδιοπάθεια και 12% σε εγκεφαλικά επεισόδια), το 12% σε αναπνευστικές αιτίες, το 6% σε καρκίνο του πνεύμονα και το 3% σε χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια.

Πίνακας: Γεωγραφία ρύπων

Όσον αφορά τα αιωρούμενα ατμοσφαιρικά σωματίδια με αεροδυναμική διάμετρο μικρότερη από 10μm PM10 παρουσιάζονται οι παρακάτω υπερβάσεις:

-16% στην Αθήνα.

-3% στην Άμφισσα.

-12% στο Βόλο.

-7% στο Ηράκλειο.

-16% στη Θεσσαλονίκη.

-14% σε Ιωάννινα, Λάρισα και Πάτρα.

-13% στο Καρπενήσι.

-6% στη Λαμία.

-3% στη Λειβαδιά.

Οι τελικές εκτιμήσεις βασίστηκαν κυρίως στο μοντέλο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (Υ.Π.ΕΝ.) γιατί έχει πανελλαδική κάλυψη Υπολογίστηκε η διαφορά των επιπέδων του ρύπου στην αντίστοιχη περιοχή από το όριο των οδηγιών του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), και η διαφορά αυτή εφαρμόστηκε στην αντίστοιχη επιλεγμένη συνάρτηση έκθεσης-απόκρισης, ενώ συνυπολογίστηκε ο πληθυσμός και η συχνότητα.

Όσον αφορά τα επίπεδα των αιωρούμενων ατμοσφαιρικών σωματιδίων με αεροδυναμική διάμετρο μικρότερη από 2,5μm, (PM25) υπάρχουν πολλές ημέρες με συγκεντρώσεις πάνω από τα 25μg/m3 στις πόλεις με μετρήσεις (συγκεκριμένα 20% στην Αθήνα, 28% στον Βόλο, 35% στη Θεσσαλονίκη, 19% στην Πάτρα), ενώ οι μέσες τιμές της πενταετίας υπερβαίνουν κατά πολύ την οδηγία του ΠΟΥ για την ετήσια τιμή (10 μg/m3).

Εξετάστηκαν οι ετήσιες μέσες τιμές και παρατηρήθηκε ότι εκεί όπου οι μετρήσεις είναι πλήρεις, η απόκλιση των ετήσιων μέσων τιμών από τη μέση τιμή της πενταετίας είναι της τάξεως του 10- 15%. Ενώ υπάρχει γεωγραφική διαφοροποίηση στην ευρύτερη περιοχή Αθηνών στις συγκεντρώσεις, ακόμα και στο σταθμό της Αγίας Παρασκευής, όπου παρατηρούνται οι χαμηλότερες συγκεντρώσεις, η μέση τιμή της πενταετίας υπερβαίνει τη οδηγία της ΠΟΥ. Αντίστοιχα στη Θεσσαλονίκη ο σταθμός «Αγία Σοφία» που βρίσκεται στο κέντρο της πόλης έχει υψηλότερες μετρήσεις από το σταθμό στο Πανόραμα, αλλά υπάρχουν υψηλότερες τιμές από τις οδηγίες της ΠΟΥ και στους 2 σταθμούς.

Το ΝΟ2

Όσον αφορά το διοξείδιο του αζώτου (ΝΟ2), από τη μέση τιμή όλων των σταθμών της Αθήνας, της Θεσσαλονίκης και της Πάτρας, όπου γίνονται μετρήσεις, δεν παρατηρούνται υπερβάσεις από τα επίπεδα των οδηγιών της ΠΟΥ. Ωστόσο, επειδή το ΝΟ2 οφείλεται κυρίως στις εκπομπές από την κυκλοφορία οχημάτων και παρουσιάζει πιο έντονη γεωγραφική διαφοροποίηση, με μεγαλύτερες συγκεντρώσεις κοντά σε δρόμους μεγάλης κυκλοφορίας, αναλύθηκαν και τις τιμές χωριστά κατά σταθμό.

Έτσι φαίνεται ότι υπάρχουν κάποιες υπερβάσεις των μέγιστων ημερήσιων ωριαίων τιμών ΝΟ2 στην Αθήνα στους σταθμούς Πατησίων και Αριστοτέλους και υπέρβαση των μέσων τιμών έτους για τους σταθμούς της Αριστοτέλους, της Πατησίων και του Πειραιά, ενώ αντίστοιχο πρόβλημα δεν φαίνεται να υπάρχει στη Θεσσαλονίκη.

Το όζον

Για το όζον (Ο3 ) φαίνεται ότι υπάρχουν υπερβάσεις του επιπέδου της μέγιστης τιμής 8-ώρου που έχει τεθεί από τον ΠΟΥ και στις τέσσερεις πόλεις στις οποίες υπάρχουν μετρήσεις (ειδικότερα για την Αθήνα υπερβάσεις υπάρχουν στο 1% των ημερών, στη Θεσσαλονίκη στο 2%, στη Λάρισα στο 22% και στην Πάτρα στο 8%).

Πάντως πρέπει να επισημανθεί ότι επειδή επί παρουσίας πρωτογενών ρύπων το όζον διασπάται, τελικά αυτό βρίσκεται σε χαμηλά επίπεδα στα κέντρα των μεγάλων πόλεων όπου υπάρχουν εκπομπές από την κυκλοφορία οχημάτων. Αντίθετα μεταφέρεται στα προάστια όπου παραμένει συχνά σε υψηλά επίπεδα. Επομένως η χωροθέτηση των σταθμών έχει μεγάλη επιρροή στις τιμές όζοντος που καταγράφονται.

Αυτό που παρατηρείται είναι ότι σε αρκετές ημέρες υπάρχουν μέγιστες τιμές 8-ώρου Ο3 που υπερβαίνουν την οδηγία για τα 100μg/m3 σε όλους τους σταθμούς (με την εξαίρεση του σταθμού Πατησίων), καθώς και ότι οι περισσότερες υπερβάσεις αφορούν σταθμούς εκτός του κέντρου των πόλεων.

Έκδοση «Περιβάλλον και Υγεία»

Η πρόεδρος του ΔΣ ΕΚΠΑΑ κ. Ζωή Βροντίση αναφέρει στον πρόλογο της έκδοσης «Περιβάλλον και Υγεία» τα εξής:

«Σε μια περίοδο όπου το περιβάλλον αντιμετωπίζεται περισσότερο ως μέσο πλουτισμού παρά ως αυτόνομο στοιχείο πλούτου και ευημερίας, και ενώ η υγεία βρίσκεται στο επίκεντρο των μέτρων πολιτικής και των κοινωνικών συζητήσεων, οφείλουμε να αναγνωρίσουμε ότι η ευημερία και η υγεία μας είναι άμεσα συνδεδεμένη με το περιβάλλον.

»Στο χέρι μας είναι να αντιληφθούμε ότι το περιβάλλον είναι ο σύμμαχός μας για μια καλύτερη ζωή· είναι το σπίτι μας, είναι η ανάσα μας. Ας μην περιμένουμε την πανδημία της καταστροφής του περιβάλλοντος για να δράσουμε».

Αξίζει να σημειωθεί ότι στοιχεία της έκδοσης «Περιβάλλον και Υγεία» έχουν ήδη παρουσιαστεί σε ανώτατο θεσμικό επίπεδο από τον διευθυντή του ΕΚΠΑΑ κ. Π. Βαρελίδη και την καθηγήτρια της Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ κ. Ε.Κ. Κατσουγιάννη, στη συνεδρίαση της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Περιβάλλοντος (11/03/2020) της Βουλής των Ελλήνων, στο πλαίσιο της ενημέρωσης των μελών της Επιτροπής για την επικαιροποιημένη «Έκθεση Κατάστασης Περιβάλλοντος Ελλάδας 2019».

Η ταυτότητα

Η έκδοση «Περιβάλλον και Υγεία» στηρίζεται σε δύο έρευνες που ανέθεσε και χρηματοδότησε το Εθνικό Κέντρο Περιβάλλοντος και Αειφόρου Ανάπτυξης (ΕΚΠΑΑ): α) στην έρευνα της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών με θέμα «Επιδράσεις στην υγεία από την ατμοσφαιρική ρύπανση στην Ελλάδα» και με επικεφαλής την καθηγήτρια κ. Ε.Κ. Κατσουγιάννη, και β) στην έρευνα του Ινστιτούτου Ερευνών Περιβάλλοντος του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών με θέμα «Κλιματική αλλαγή και υγεία» και με επικεφαλής τον καθηγητή κ. Ν. Μιχαλόπουλο.

parthenon:

Η ατμοσφαιρική ρύπανση και η όξινη βροχή διαβρώνουν μάρμαρα, ενώ ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως η ξηρασία ή οι καταρρακτώδεις βροχές, προκαλούν στους αρχαίους τοίχους και στους ναούς δομικά προβλήματα. Αυτά ανέφερε η βρετανική Τelegraph στην ηλεκτρονική της έκδοση. Φαίνεται, όμως, πως εκτός από τα αρχαία μάρμαρα κινδυνεύει και η δημόσια υγεία, τόσο από την ατμοσφαιρική ρύπανση όσο και από τις κλιματικές αλλαγές, σύμφωνα με το ΕΚΠΑΑ. (Πηγή φωτό: Credit: Scott E Barbour/Getty Images).

ATHENS:

Η έρευνα παρουσιάζει τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην υγεία των πολιτών, καθώς από την προβλεπόμενη αύξηση της μέσης θερμοκρασίας στη χώρα μας θα αυξηθεί η έκθεση του ελληνικού πληθυσμού σε συνθήκες θερμικής δυσφορίας.

PEOPLE:

Μέχρι τα τέλη του 21ου αιώνα αναμένεται περαιτέρω αύξηση του αριθμού των ημερών με ισχυρή θερμική επιβάρυνση, οπότε θα επηρεαστούν και οι παράκτιες περιοχές της δυτικής και ανατολικής Πελοποννήσου.

 

Ελέγξτε επίσης

Δείτε το βίντεο: Greek Wind Energy Anthem- Ελληνικό τοπίο και ανεμογεννήτριες.

  Όμορφες εικόνες από τα αιολικά πάρκα στην Ελλάδα, αναδεικνύει το πρόσφατο βίντεο που δημιούργησε …