Υψηλά επίπεδα επικίνδυνων χημικών ουσιών σε ορισμένα αθλητικά είδη- To πρόγραμμα LIFE AskREACH διεξήγαγε έρευνα σε 13 ευρωπαϊκές χώρες

Τα αναλυτικά αποτελέσματα δειγματοληπτικής έρευνας στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος LIFE AskREACH ανέδειξε το γεγονός πως ενώ το μεγαλύτερο μέρος των γυμναστηρίων και των αθλητικών εγκαταστάσεων παραμένουν κλειστά, πολλοί  άνθρωποι προμηθεύονται αθλητικό εξοπλισμό για να συνεχίσουν να γυμνάζονται στο σπίτι ή γύρω από αυτό, προς όφελος της υγείας τους, ωστόσο σε κάποια αθλητικά είδη ανιχνεύθηκαν χημικές ουσίες σε υψηλά επίπεδα.

Το ευρωπαϊκό πρόγραμμα LIFE AskREACH διεξήγαγε έρευνα σε 13 ευρωπαϊκές χώρες, ενώ τυχαία δείγματα που λήφθηκαν ήταν ανεξάρτητα από τις εταιρίες κατασκευής και τους προμηθευτές και αφορούσαν αντικείμενα με στόχευση στο μαλακό πλαστικό ως υλικό κατασκευής, όπως μπάλες, σχοινάκια, λάστιχα γυμναστικής, στρωματάκια της γιόγκα, αλτήρες, κολυμβητικό εξοπλισμό, μπουκάλια νερού και αθλητικά παπούτσια.

Τα δείγματα, αφού αγοράστηκαν, σκαναρίστηκαν με την εφαρμογή Scan4Chem, μέσω της οποίας στάλθηκαν αιτήματα για πληροφόρηση στις εταιρίες παραγωγής τους, και στη συνέχεια αναλύθηκαν από ανεξάρτητο πιστοποιημένο εργαστήριο. Συνολικά αναλύθηκαν 82 δείγματα για την παρουσία Ουσιών Πολύ Υψηλής Ανησυχίας (Substances of Very High Concern, SVHCs), όπως πλαστικοποιητές, επιβραδυντές φλόγας, βαρέα μέταλλα κ.α.

Τα αποτελέσματα

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, SVHCs ανιχνεύτηκαν σε 20 δείγματα, δηλαδή περίπου στο ένα τέταρτο όσων ελέγχθηκαν. Εννέα από αυτά (11%) περιείχαν τις ουσίες αυτές σε ποσοστό μεγαλύτερο από 0,1%, πράγμα που σημαίνει πως οι εταιρείες θα έπρεπε να ενημερώσουν τους καταναλωτές μετά από αίτημά τους, σύμφωνα με τον κανονισμό REACH. Παρόλα αυτά, κανένας από τους προμηθευτές δεν συμμορφώθηκε με τις υποχρεώσεις του με βάση το νόμο και δεν απέστειλε πληροφορίες.

Επιπλέον, 7 αντικείμενα περιείχαν τους πλαστικοποιητές  DEHP και DIBP, οι οποίοι απαγορεύονται στην ΕΕ εξαιτίας της τοξικότητάς τους στο αναπαραγωγικό σύστημα και την πρόκληση ενδοκρινικών διαταραχών. Αντικείμενα που περιέχουν τις ουσίες αυτές σε συγκέντρωση μεγαλύτερη από 0,1% δεν επιτρέπονται στην ευρωπαϊκή αγορά από τον Ιούλιο του 2020. Ωστόσο, η ουσία DIBP βρέθηκε σε περιεκτικότητα 41% σε μπάλα πιλάτες και σε ποσοστό 35% σε άλλη μπάλα γυμναστικής.

Σε κάποιο άλλο αντικείμενο βρέθηκαν χλωριωμένες παραφίνες μικρής αλυσίδας (short-chain chlorinated paraffins, SCCP), οι οποίες είναι πολύ σταθερές και δεν διασπώνται στο περιβάλλον. Σύμφωνα με την Συνθήκη της Στοκχόλμης, η χρήση τους σε αντικείμενα απαγορεύεται παγκοσμίως για συγκεντρώσεις μεγαλύτερες από 0,15%. Παρόλα αυτά, ανιχνεύθηκαν σε ποσοστό 2,6% σε σχοινάκι γυμναστικής.

Οι προμηθευτές

Για όλα τα είδη που αγοράστηκαν και αναλύθηκαν είχε αποσταλεί στον προμηθευτή, μέσω της εφαρμογής Scan4Chem, αίτημα για πληροφορίες σχετικά με το περιεχόμενό τους σε SVHCs, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του κανονισμού REACH. Η πλειοψηφία των προμηθευτών δεν απάντησε εντός του θεσμοθετημένου χρονικού διαστήματος των 45 ημερών, παρά την έγκαιρη υπενθύμιση. Σε δεύτερο χρόνο, περίπου οι μισοί προμηθευτές (44%) παρείχαν τις πληροφορίες σχετικά με την παρουσία SVHCs στα προϊόντα τους. Αξίζει, ωστόσο, να σημειωθεί πως, για τα αντικείμενα για τα οποία η μελέτη αποκάλυψε περιεκτικότητα SVHC μεγαλύτερη από 0,1%, οι αντίστοιχοι προμηθευτές  είτε δεν απάντησαν είτε δήλωσαν πως δεν υπάρχουν  SVHCs στα προϊόντα τους. Το γεγονός αυτό καταδεικνύει το κενό και τη δυσκολία που υπάρχει στην απόκτηση έγκυρης πληροφόρησης σχετικά με τα προϊόντα που πωλούνται, όχι μόνο μεταξύ του καταναλωτή και των προμηθευτών αλλά και μεταξύ των ίδιων των λιανοπωλητών και των εταιρειών κατασκευής.

To πρόβλημα

Τα αποτελέσματα αντίστοιχων μελετών αναδεικνύουν το υπαρκτό και σημαντικό πρόβλημα της ύπαρξης προβληματικών χημικών ουσιών σε προϊόντα καθημερινής χρήσης αλλά και την ελλειπή εφαρμογή της στρατηγικής της ΕΕ και του κανονισμού REACH για εθελοντική αντικατάσταση των SVHCs στα καταναλωτικά αγαθά.

Οι ουσίες

Ουσίες όπως πλαστικοποιητές τοξικοί για το αναπαραγωγικό σύστημα, μη βιοδιασπώμενες παραφίνες και καρκινογόνοι επιβραδυντές φλόγας εξακολουθούν να περιέχονται σε προϊόντα που χρησιμοποιούμε καθημερινά.

Η εφαρμογή είναι τώρα διαθέσιμη στη Γερμανία, Εσθονία, Γαλλία, Κροατία, Λετονία, Λιθουανία, Λουξεμβούργο, Αυστρία, Πορτογαλία, Σερβία και Τσεχία. Επιπλέον, διατίθεται με διαφορετική ονομασία, TjekKemien (Think Chemicals), στην Πολωνία, τη Σουηδία και τη Δανία. Στην Ελλάδα η εφαρμογή υποστηρίζεται και προωθείται από το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και τον Μη Κερδοσκοπικό Οργανισμό ECOCITY με τη συχρηματοδότηση του Πράσινου Ταμείου. 

Οι λύσεις

Σημαντικές πρωτοβουλίες θα πρέπει να ληφθούν, τόσο από τις εταιρείες κατασκευής όσο και από τις αρμόδιες αρχές, προκειμένου να επιτευχθεί η αντικατάσταση των SVHCs με ασφαλέστερες εναλλακτικές. Προτεραιότητα θα μπορούσε να είναι η ορθή, διαφανής και ολοκληρωμένη πληροφόρηση σχετικά με το περιεχόμενο των SVHCs κατά μήκος όλης της εφοδιαστικής αλυσίδας.

Οι καταναλωτές παροτρύνονται να χρησιμοποιούν την εφαρμογή Scan4Chem σε κάθε αγορά τους και να αποστέλλουν αιτήματα για πληροφορίες στις εταιρείες παραγωγής για όλα τα αντικείμενα που τους ενδιαφέρουν.

Η συμπεριφορά των εταιρειών ως προς την ενημέρωση των καταναλωτών θα βελτιωθεί μόνο αν οι ίδιοι οι καταναλωτές επιδείξουν το ενδιαφέρον τους και την προτίμησή τους σε προϊόντα που δεν περιέχουν SVHCs.

Συμβουλές

Από τους ειδικούς του προγράμματος δόθηκαν χρήσιμες συμβουλές για όσους θέλουν να παραμείνουν σε φόρμα αλλά και να προστατευθούν από επικίνδυνες χημικές ουσίες:

Αποφύγετε, όπου είναι δυνατόν, πλαστικά αντικείμενα, κυρίως όσα είναι κατασκευασμένα από μαλακό PVC ή φθηνά αντικείμενα από σκούρο σκληρό πλαστικό. Μην αγοράζετε ή ακόμα επιστρέψτε στον προμηθευτή πλαστικά αντικείμενα με έντονη οσμή.

Αναζητήστε, όπου υπάρχουν, eco-labels, όπως το EU Eco-label ή το σήμα Blue Angel.

Σκανάρετε τα αντικείμενα που θέλετε να αγοράσετε με την εφαρμογή Scan4Chem και στείλτε ερώτημα/αίτημα στον λιανοπωλητή ή τον κατασκευαστή σχετικά με την ύπαρξη SVHCs (αποστέλλεται αυτοματοποιημένα μέσω της εφαρμογής). Αυτό θα βοηθήσει να δείξετε στις εταιρίες πως θέλετε ασφαλή προϊόντα!

Η ανταπόκριση

Περισσότεροι από 50.000 καταναλωτές έχουν κατεβάσει την εφαρμογή Scan4Chem στα κινητά τους τηλέφωνα στις χώρες όπου είναι διαθέσιμη και την έχουν χρησιμοποιήσει για να σκανάρουν περισσότερα από 110.000 αντικείμενα, ενώ έχουν αποσταλεί περίπου 11.000 αιτήματα για πληροφορίες σχετικά με της παρουσία SVHCs σε όλη την Ευρώπη. Παράλληλα οι προμηθευτές δείχνουν αυξημένο ενδιαφέρον καθώς περισσότερες από 200 εταιρείες έχουν καταχωρίσει δεδομένα για 20.000 προϊόντα τους στη βάση δεδομένων. Η προσπάθεια ενημέρωσης των καταναλωτών και των εταιρειών συνεχίζεται και η εφαρμογή διαρκώς εμπλουτίζεται και ενισχύεται.

Περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με την έρευνα μπορεί κανείς να βρει στο website του έργου: www.askreach.eu

 

Ελέγξτε επίσης

Ecocity: Η φωνή του πολίτη ακούστηκε στο Οικολογικό Τριήμερο στην Αστυπάλαια-Βιώσιμη κινητικότητα και πράσινες τεχνολογίες στα νησιά του Αιγαίου

Η Αστυπάλαια είναι νησί του Αιγαίου με 1.334 κατοίκους (απογραφή 2011). Η Αστυπάλαια ανήκει στον …

Τα Περιοδικά μας